definitie van catastrofisme

Een ramp is een gebeurtenis van grote omvang die gepaard gaat met verwoestende gevolgen. De term catastrofisme wordt in twee verschillende contexten gebruikt. Enerzijds is het een wetenschappelijke theorie die tot de geologie behoort en anderzijds is het een persoonlijke houding.

De theorie van catastrofisme

In de 19e eeuw voerde de Franse wetenschapper Georges Cuvier aan dat veranderingen in de natuur optreden als gevolg van een soort catastrofe, of het nu gaat om overstromingen, ijstijden, klimaatveranderingen of andere transformaties.

Deze natuurlijke fenomenen met een grote impact hebben gevolgen, zoals het uitsterven van soorten, migraties, enz. Deze theorie was gebaseerd op wetenschappelijke waarnemingen zoals de vergelijking van fossiele resten. Tegelijkertijd was de theorie van het catastrofisme in strijd met de christelijke visie, aangezien volgens de Bijbel grote rampen worden veroorzaakt door goddelijke tussenkomst.

Op basis van de door Cuvier uitgevoerde studies analyseerden de geologen de aardlagen en waren ze van mening dat de catastrofale stelling niet klopte, aangezien de transformatieprocessen die in de loop van de tijd hebben plaatsgevonden progressief en uniform waren. Daarom zijn catastrofisme en uniformitarisme twee tegengestelde theorieën die proberen uit te leggen hoe geologische transformaties hebben plaatsgevonden.

Met andere woorden, beide theorieën verklaren hoe de geschiedenis van de aarde is geweest.

In de 20e eeuw heeft zich een nieuw paradigma ontwikkeld, neocatastrofisme. Deze nieuwe visie is een synthese van de vorige twee, aangezien het de terrestrische evolutie verklaart vanuit de interactie tussen catastrofale verschijnselen en een uniform proces van geologische transformatie.

Een fatalistische houding

Als iemand gelooft dat alles mis zal gaan of denkt dat er op elk moment een tragisch fenomeen kan gebeuren dat de mensheid in gevaar brengt, kan men zeggen dat die persoon catastrofaal is. Dit type idee heeft geen enkele rationele basis, omdat het gewoon een manier is om het leven te begrijpen. Je zou kunnen zeggen dat catastrofe een dosis fatalisme en pessimisme heeft. In die zin is het vitalistische en optimistische individu de antithese van de catastrofist.

Ten slotte moet worden opgemerkt dat sommige religieuze groeperingen en pseudowetenschappelijke stromingen bevestigen dat er in een min of meer nabije toekomst grote rampen zullen plaatsvinden die de loop van de mensheid zullen veranderen. Apocalyptische visioenen waren erg populair tijdens de Middeleeuwen, vooral tijdens de Zwarte Plaag van 1348, aangezien de dood van miljoenen mensen werd uitgelegd als een goddelijke straf en niet als het logische gevolg van een besmettelijke ziekte.

Foto: Fotolia - Jurgen Falchle