definitie van grotesk in art

Het meest voorkomende criterium met betrekking tot kunst is om het te verbinden met het schoonheidsideaal. Aan deze richtlijn wordt echter niet altijd voldaan. In feite kan het artistieke fenomeen iets droevig, somber en zelfs iets afschuwelijks, verontrustends of monsterlijks uitdrukken. In die zin herinnerde Aristoteles er al aan dat het doel van kunst niet is om van te houden, maar om te vertegenwoordigen.

In de populaire cultuur is iets grotesks alles met extravagante en overdreven kenmerken. Simpel gezegd, dit is smakeloos en onbeschoft. In de kunstwereld heeft het groteske zijn eigen betekenis.

Groteske esthetiek in de kunst begon in de Renaissance

De term grotesk komt van het Italiaanse woord grotta, wat grot of grot betekent. Op deze manier drukt dit bijvoeglijk naamwoord in zijn oorspronkelijke betekenis uit wat typerend is voor een grot. Deze definitie werd geprojecteerd op kunst uit de Italiaanse Renaissance, toen een merkwaardige vondst werd gevonden in de stad Rome: de Domus Aurea, een paleis gebouwd door Nero na de brand van Rome.

Tijdens de Renaissance wisten de inwoners van Rome niet dat deze plaats overeenkwam met het paleis van Nero en ze noemden deze plek "de Romeinse grotten". Renaissance-kunstenaars zoals Rafael, Boticelli of Miguel Ángel werden tot deze plek aangetrokken en imiteerden in hun werken de versiering van deze grotten. Veel Italiaanse kunstenaars werden ingehuurd om kerkplafonds en muren te versieren met groteske ornamenten.

Zo ontstond er een nieuwe stijl in de kunst. De typische elementen in groteske artistieke decoratie zijn zeer divers: groenten, dieren, fruit, wortels en mythologische wezens. Dit alles diende als decoratief element in de ruime kamers.

De groteske stijl wordt traditioneel beschouwd als een kleine artistieke trend en wordt geleid door de horror vacui of angst voor leegte (deze trend creëert de behoefte om de lege plekken die zonder versiering zijn weer op te laden). Oorspronkelijk had deze decoratieve trend geen angstaanjagende ambitie, aangezien het gewoon een kwestie was om kunstwerken op een originele en komische manier te versieren, vooral muurschilderingen, plafonds en muren.

Een esthetische categorie

Voor sommige kunsthistorici vormt het groteske een esthetische categorie. Deze categorie is aanwezig in allerlei creaties: misvormde figuren, afschuwelijke tekenfilms, sinistere personages en sinistere wezens.

Kortom, deze categorie wordt een hulpmiddel om de werkelijkheid in haar meest extravagante en belachelijke dimensie te verdraaien. In die zin moet worden opgemerkt dat het groteske in de kunst verband houdt met onze manier om de werkelijkheid waar te nemen. De esthetiek van carnavalsfeesten is een goed voorbeeld van onze unieke perceptie van de werkelijkheid.

Foto: Fotolia - crisfotolux